[Only registered and activated users can see links. ]
Nguyễn Kiều Dung, nghiên cứu sinh Kinh tế hiện đang ở Mỹ mở đầu bài viết "Đi tìm chìa khóa sáng tạo cho giáo dục" với lời dẫn của đại văn hào Tolstoi: “Trong con người vốn có những nguồn sáng tạo vô tận. Nếu khác đi thì đã không thành người”. Cho rằng, người Việt không có tính "sáng tạo kiên trì", tác giả đã đề xuất những ý tưởng khơi dậy đặc tính đó ở trẻ em Việt Nam. Dưới đây, VietNamNet giới thiệu bài viết này.
Sáng tạo là đặc tính cơ bản của mỗi cá nhân. Thế nhưng, có lẽ tất cả chúng ta đều cảm thấy không vui mỗi khi nhìn các bảng thành tích sáng tạo của người Việt.
Số ấn phẩm nghiên cứu quốc tế hàng năm thường ít nhất trong khu vực. Năm 2008, cả nước không có một bằng phát minh, sáng chế nào được cấp, trong khi số bằng của Philippines là 76, Malaisia:147, Thailand: 158, Singapore: 995. Rất ít nhà khoa học, học giả, văn nghệ sỹ, và các chuyên gia đạt thành tích cao trên đấu trường quốc tế.
Ở đây, tôi muốn đề cập đến "Sáng Tạo Kiên Trì" và đề xuất cơ chế hỗ trợ phát triển loại hình sáng tạo này.
Sáng Tạo Kiên Trì (STKT) là các sáng tạo đòi hỏi người thực hiện phải đầu tư công sức, tìm tòi, thử nghiệm trong một thời gian dài, có thể sáu tháng, một năm, hoặc lâu hơn nữa.
Giới nghiên cứu thường không lạ lẫm với khái niệm này. Tuy nhiên, STKT không chỉ bó hẹp trong môi trường kinh viện.
Viết một cuốn tiểu thuyết, xuất bản một album nhạc, triển khai một đề án kinh doanh, thiết kế một mô hình tàu lượn hoặc lai ghép một giống cây cũng có thể là những STKT.
STKT có ưu thế vượt trội so với các sáng tạo ngẫu hứng ngắn hạn để tạo sự khác biệt.
Lấy ví dụ, thay vì mỗi ngày viết một bài nhàn nhạt trên blog về một vấn đề khác nhau, một sinh viên có thể để ra một năm nghiên cứu tổng hợp về một chủ đề nào đó (thuộc lịch sử, thiên văn, hay triết học…) rồi viết thành sách, thậm chí có thể bán được và đem lại niềm tự hào cho người đó suốt đời.
Người Việt có kiên trì sáng tạo hay không? Câu trả lời đã khá rõ ràng.
Cần nhiều bộ não "sáng tạo kiên trì" hơn "nhà thông thái"
Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng, nền giáo dục với nội dung chương trình quá nặng, không khuyến khích tranh luận là nguyên nhân chủ yếu cản trở tính sáng tạo của học sinh, những người sau này lại trở thành tác nhân sáng tạo chủ yếu trong xã hội.
Một số người bi quan hơn cho rằng, hời hợt, thiếu kiên nhẫn là đặc tính cố hữu của người Việt, khó có thể khắc phục được trong thời gian gần.
Cá nhân tôi cho rằng tâm lý tự ti, sùng ngoại cũng là cản trở đáng kể. Có bao nhiêu thanh niên Việt Nam biết rằng Alvin Toffler viết cuốn "Thăng trầm Quyền lực" (khoảng 500 trang) mất hơn 20 năm? Và Edison đã thí nghiệm thất bại 10.000 lần trước khi chế tạo được bóng đèn? Hay chỉ nghĩ, những người đó làm được những công trình nổi tiếng thế giới là nhờ sở hữu một trí tuệ đặc biệt?
Một số sinh viên còn quan niệm, ở Việt Nam, không thể làm được cái gì, tốt nhất là cố gắng luyện ngoại ngữ. Trong khi đó, có sản phẩm sáng tạo cũng là một ưu điểm rất quan trọng để giành học bổng.
Một vấn nạn khác là xu hướng phấn đấu trở thành “nhà thông thái”: thứ gì cũng đọc, biết một chút, nhưng chẳng sâu sắc thứ gì.nĐọc nhiều nhưng để quá ít thời gian “động não” cho nên không ra được sản phẩm gì đáng kể.
Tôi cho rằng, nước ta hiện nay cần nhiều nhân sỹ trí thức với các STKT hơn là các “nhà thông thái” kiểu đó.
“Văn hoá đọc” hết sức cần thiết, tuy nhiên, phải đi kèm với “văn hoá sáng tạo”. Lấy ví dụ, một thanh niên dự định đọc 300 bài báo, đầu sách để nâng cao hiểu biết thì cũng nên lựa chọn sao cho trong số đó có khoảng 50-100 bài chuyên sâu về một vấn đề, để rồi sau đó tạo ra một sản phẩm mới của riêng mình.
Một số khác, tuy không cố ý trở thành nhà thông thái nhưng dường như cũng không có ý định sáng tạo chuyên sâu.
Đôi khi, tôi bắt gặp môt triết gia nghiệp dư rất có tài, với nhiều ý tưởng hay. Tuy nhiên, phổ quan tâm của họ quá rộng. Mỗi tháng, đề cập một vấn đề khác nhau.
Sau cùng là hạn chế từ chính các cơ quan giáo dục. Mặc dù luôn nêu cao khẩu hiệu “giáo dục tính sáng tạo cho học sinh”, nhưng thực tế có đi đôi với việc làm?
Đã có nhiều cuộc thi đòi hỏi trí thông minh, kiến thức tổng hợp, nhưng còn quá ít các cuộc thi về sáng tạo cho học sinh, sinh viên.
Giới trẻ thuộc lòng tên các quán quân từ các cuộc thi “Đường lên đỉnh Olympiad”, các cuộc thi học sinh giỏi quốc gia, quốc tế, nhưng thử hỏi có mấy ai nhớ đến người chiến thắng trong các cuộc thi Sáng tạo Thanh thiếu niên toàn quốc?
Trang web tổng kết 20 năm đào tạo của một trường trung học uy tín như Hà Nội-Amsterdam cũng chỉ có thành tích thi học sinh giỏi chứ không đề cập gì đến các thành tích sáng tạo.
Theo một tài liệu nghiên cứu, trẻ em 5 tuổi có năng lực sáng tạo rất lớn, khoảng 95%; 17 tuổi là 10%; 20-45 tuổi là 5%.
Càng nhiều tuổi, năng lực này không mất đi nhưng chuyển thành dạng tiềm ẩn.
Tôi cho rằng, STKT cũng có thể rèn luyện được và cần luyện từ nhỏ để kích thích trí năng, biến công việc sáng tạo trường kỳ trở thành sở thích và thói quen.
Trước nay, chính vì không có những thể chế thực sự khuyến khích STKT cho nên những đức tính quý báu của người Việt như thông minh, nhiều sáng kiến đã không thể chuyển hoá được thành những công trình có giá trị cao. Đó là lý do tôi viết phần 2.
Nguyễn Kiều Dung (Nghiên cứu sinh Kinh tế, Hoa Kỳ)
Chán nhờ, sinh hoạt chi bộ Đảng ở trên PhDvn mãi mà Vìu chả có bài nào hay, tự nhiên sau môt thời gian biến mất thì lai thấy Vìu trên vietnamnet thế này. Thật là, ngưỡng mộ. )
Trích:
Lấy ví dụ, thay vì mỗi ngày viết một bài nhàn nhạt trên blog về một vấn đề khác nhau, một sinh viên có thể để ra một năm nghiên cứu tổng hợp về một chủ đề nào đó (thuộc lịch sử, thiên văn, hay triết học…) rồi viết thành sách, thậm chí có thể bán được và đem lại niềm tự hào cho người đó suốt đời.
Hóa ra vìu từ bỏ forum là vì cái này.
__________________ Không có gì quí hơn độc lập tự do. Tốt nhất là không lấy vợ.
thay đổi nội dung bởi: haichit., 04-19-2010 lúc 10:45 PM
Nói năng lực sáng tạo thì xa xôi quá. Nói thẳng là cách làm việc thiếu nghiêm túc & khoa học của người VN, dù là hobby hay nghề nghiệp.
Tôi đã từng lang thang vài ba cái forum về xã hội và lịch sử, là những chủ đề rất dễ thảo luận và phù hợp cho mọi đối tượng. Ở các diễn đàn VN nhìn chung dân amateur vào thảo luận nhăng nhít, xì-pam, trolling thì nhiều mà học giả nghiêm túc thì ít. Trong khi đó ở một số diễn đàn nước ngoài mặc dù đại bộ phận cũng giống dân forum VN, nhưng có vài thành viên nòng cốt có kiến thức rất khủng, và mặc dù chỉ là hobby nhưng họ đầu tư rất nghiêm túc vào việc nghiên cứu tài liệu (literature research).
Có dạo có ông Trương Thái Du nào đó là dân kiến trúc cũng lấn sân qua lịch sử, đưa ra nhiều thuyết này thuyết nọ rất "kêu". Nhưng khổ cái là ông đóng cửa luyện công không chịu đọc sách Tây sách Tàu, cập nhật kiến thức nên tất cả những gì ông ấy đưa ra gần như toàn võ đoán, thiếu chứng cứ khoa học. Lên diễn đàn quốc tế được mấy hôm thì tắt tiếng.
Dân Á nói chung và dân Việt nói riêng thường thiếu sự đam mê theo đuổi một cái gì đến cùng. Có lẽ vừa là yếu tố cá nhân vừa là yếu tố xã hội ảnh hưởng. Ở nước ngoài tôi thấy có mấy cái hội lập ra với sở thích rất quái, ví dụ dàn lại mấy trận đánh nổi tiếng như Warterloo...v.v dùng quân mô hình (có bán trong shop đàng hoàng). Họ chơi cả mấy tiếng đồng hồ như thế, rồi discuss, mua sách về quân sự đọc...v.v. Có thể ở VN cũng có những người có hobby lạ lạ kiểu đó, nhưng khả năng kết nối để cùng chia xẻ chưa được như nước ngoài nên ít người theo đuổi những đam mê riêng của mình.
Bà chị NKD này chê blog viết thiếu muối. Blog chỉ là hình thức giải trí, một hobby. Có blog viết cho khán giả, có blog viết cho bản thân. Nhìn vào blog mà đánh giá người viết thì hơi phiến diện.
thay đổi nội dung bởi: Mê Nấm, 04-19-2010 lúc 11:07 PM
Vậy là bà chị đã bắt đầu triển khai kế hoạch "góp phần nâng cao dân trí cho người Việt" rồi đây. Nhưng cũng chúc bà chị thành công.
Như vậy cũng là tốt cho chị ấy. Tôi thấy lúc tôi xuống tay đánh chị Vìu thì trong lòng tôi áy náy vô cùng, nhưng còn hơn là để chị ấy ở trên này nói năng lung tung ủng hộ Dân Chủ này nọ, vui vẻ trên mạng để trả giá ngoài đời thật.
Nghĩa là chị ấy biết là lên đây nói mấy chuyện phù phiếm đó không giúp được gì cho trí thức VN cả, mà phải hành động thực tế như viết bài lên vietnamnet chẳng hạn, impact sẽ cao hơn.
__________________ Không có gì quí hơn độc lập tự do. Tốt nhất là không lấy vợ.
Nghĩa là chị ấy biết là lên đây nói mấy chuyện phù phiếm đó không giúp được gì cho trí thức VN cả, mà phải hành động thực tế như viết bài lên vietnamnet chẳng hạn, impact sẽ cao hơn.
Đã thế bây giờ diễn đàn chúng ta lập chiến dịch học tập Vìu viết bài lên VietNamnet, tiện thể quảng cáo cho PhDvn luôn.
Đi tìm chìa khóa sáng tạo cho giáo dục 
)
