Cảm ơn ban quản trị đã cho XHNV 1 miếng đất để gặp gỡ trao đổi với nhau và với mọi người [r2)][r10)]. Vì bận nên em chưa viết được nhiều, hôm nay xin bắt đầu một bài nhỏ để mọi người vào trao đổi!
Mổ xẻ về giáo dục có vẻ là chủ đề phổ thông và yêu thích nhất của mọi người, cả tự nhiên lẫn xã hội lẫn những người khác. Giáo dục thực ra là một lĩnh vực đa ngành (interdisciplinary), vì thế ai cũng có thể và có quyền phân tích nó từ góc độ mình thấy. Tất cả đều có ích. Tất cả đều có quyền tham gia vào quá trình dạy con em mình tốt hơn.
Vì hiện tại em đang chưa có thời gian, em sẽ chỉ bắt đầu bằng 1 ý nhỏ: nền giáo dục đào tạo ra nhiều trẻ con hơn người lớn.
Vì sao?
Ở các nước, một trong những mục tiêu đào tạo được ghi vào chương trình giáo dục, được ghi vào trong giáo án giảng dạy của các thầy cô, các môn học, được cụ thể hóa bằng việc xây dựng từng tiết học, là:
* Giúp học sinh dần vượt qua ethnocetrism.
Ethnocentrism được hiểu từ cấp nhỏ đến cấp lớn:
* Chỉ biết đến tôi, suy nghĩ của tôi, tôi thích, tôi thấy khó chịu, tôi muốn...
* Nhóm của tôi (Ingroup) tôi thích, nhóm của tôi cái gì cũng tuyệt vời
* Dân tộc tôi là nhất, dân tộc tôi hay, văn hóa của chúng tôi tốt hơn nhiều nơi khác
Ethnocentrism là điều tự nhiên gắn liền với trẻ em. Nó không phải ích kỷ, nó là vấn đề về mở rộng thế giới quan.
Ích kỷ là do tôi yêu mình quá, bất chấp mọi người.
Ethnocentrism có là do tôi không có khả năng đặt mình ở vị trí người khác, không biết rằng người khác có thể khác tôi, không biết lắng nghe, không biết quan sát, không biết trải nghiệm, không biết tôn trọng cái khác biệt (celebrate the diversity).
Và ethnocentrism có là một điều tự nhiên, vì trẻ em sinh ra mới đầu chỉ biết mình, rồi biết cha mẹ, rồi mới rộng dần ra.
Để giúp học sinh chuyển từ thế giới quan ethnocentrism sang ethnorelativism, cần những phương pháp, nội dung, nỗ lực giáo dục nghiêm túc.
Mục tiêu giáo dục trẻ em để chúng tiến sang cách nhìn thế giới ethnorelative là: tổ chức nội dung, giờ học để trẻ em trở nên toleranter, more open, có critical thinking (biết lật đi lật lại vấn đề từ nhiều góc độ), biết giao tiếp, biết lắng nghe và đặt câu hỏi từ nhiều hướng, biết tôn trọng người đối diện và các nhóm khác (outgroup), biết học hỏi các hay từ các nhóm khác, đồng thời biết có mắt nhìn phê bình (chính là critical thinking) để cùng tiến bộ, thích tham gia vào các quá trình và có trách nhiệm với công việc của bản thân, của nhóm...
Những điều trên có thể được dạy và cần được dạy không chỉ riêng trong một môn học nào. Tất cả các môn học từ toán, lý, hóa, sử, địa, văn, ngoại ngữ, triết, kinh tế, xã hội (bên này trẻ em cấp 2-3 đã học rồi) đều cần giáo viên nghiên cứu để lồng ghép những điều trên thành nội dung truyền đạt tới các em trong giờ học.
Ví dụ như:
* Phân tích trường hợp để các em thấy nhiều điều từ một con người, một tình huống (trong văn học - miễn là đừng ra rả một chiều và hạn chế các em tự khai phá, tìm tòi những góc cạnh thú vị/xấu xa của nhân vật)
* Dạy về những niềm tự hào của các dân tộc trên thế giới và khai phá sự tò mò ở các em (sử, địa).
* Tổ chức giờ dạy để các em có cooperative learning (cái này rất quan trọng, sẽ viết riêng sau) - trong tất cả mọi môn học
Có lẽ quan trọng nhất là cooperative learning, từ kết quả nghiên cứu ở nhiều nơi trên thế giới.
Những điều em vừa viết trên còn nghèn nàn. Mong các bác tham gia tiếp!
Có điều, cái mà thế giới làm - tên là giáo dục tích hợp (lồng ghép nhiều kỹ năng, tri thức, competence vào trong 1 giờ dạy) - với mục đích như trên, thì chúng mình bắt chước bằng cách bắt trẻ em học ngày càng nhiều và ngày càng trở nên isolated với nhau và với xã hội .
Mong chờ ý kiến bàn tiếp theo của mọi người. Em sẽ trở lại sau!
__________________ ______________________________ Màu váy hay là màu tóc em To view links or images in signatures your post count must be 10 or greater. You currently have 0 posts.
Mọi người chưa quen vào đây, toàn trả lời Váy Xanh ở facebook. Cơ bản là một số anh chị em chưa làm PhD nên ngại. Váy Xanh copy tạm phản hồi của một số bạn bè tại đây vậy:
Trích:
Ngo Minh Uy at 8:54am July 2
Cái lớn nhất về vấn đề giáo dục của VN mình hiện nay là nền tảng triết lý và tính hệ thống của toàn bộ quá trình giáo dục. Cái này thì nhiều nhà giáo dục tiền bối đã từng đề cập và thậm chí cũng đã lên tiếng kêu gọi các vị lãnh đạo ngành và quốc gia, nhưng rồi mọi chuyện cứ thế "loay hoay" mãi.
Vấn đề Giang đặt ra mình hiểu như là một "triết lý" của việc giáo dục con người. Nếu mình theo cái triết lý này thì lập tức hệ thống giáo dục (phương pháp, thầy cô giáo, nội dung...) phải được xây dựng để đạt được mục đích.
Đáng tiếc là hiện nay mình chưa biết/ chưa thấy/ chưa tin là VN chúng ta có một nền tảng triết lý giáo dục thật sự (khoa học, chuyên nghiệp, nhân văn...)... Read More
Cái "khốn khổ" là người ta cứ làm mà không biết làm gì, cứ "sản xuất" mà không biết sản phẩm sẽ như thế nào. Mình nhớ có câu thế này: Khi bạn không biết điều gì là quan trọng nhất thì mọi điều đều là quan trọng nhất. Khi mọi điều đều là quan trọng nhất thì bạn không thể biết được nên làm điều gì.
Uy
Trích:
Giang Pham at 8:58am July 2
Cảm ơn anh Uy. Đúng thế ạ. Em bắt đầu từ 1 ý nhỏ mà em cho là quan trọng. Ra đường ở Việt Nam bây giờ, nhiều người hễ cứ ai không ưng mắt, va chạm tí xíu đã sẵn sàng làm tổn thương tới sức khỏe tính mạng người ta, sở dĩ một phần do nóng nảy, phần nhiều do chỉ biết nhìn ethnocentrism. Hơn nữa, khi có thể critical thinking, người ta sẽ tự phát triển và hỗ trợ nhau phát triển nhanh hơn.
Em rất mong anh tham gia vào diễn đàn để trao đổi với em và mọi người, bởi diễn đàn có những tiện ích mà trên blog không có được. Vì là diễn đàn khoa học, mỗi khi có đủ chất liệu tổng hợp, chúng ta sẽ tổng hợp lại và post lên đâu đó với danh nghĩa cộng đồng PhD, như thế em thấy có ý nghĩa hơn là cứ mỗi người một blog. Một lần nữa cảm ơn anh
__________________ ______________________________ Màu váy hay là màu tóc em To view links or images in signatures your post count must be 10 or greater. You currently have 0 posts.
Nam Nguyen-Dinh at 9:46am July 2
Em Giang muốn phát triển ý này thì có lẽ nên khảo sát IDI ở VN, đó sẽ là một nguồn tư liệu rất có giá trị. Anh nghĩ là các giáo viên VN nói riêng và dân VN nói chung rất kém chịu đựng sự khác biệt văn hóa. Cá nhân anh cũng mới chỉ phát triển sự chấp nhận khác biệt văn hóa trong vài năm gần đây.
Trung Quốc thì lợi dụng sự khác biệt văn hóa để phòng thủ bảo vệ chế độ. Và anh nhận định đó là 1 công cụ cực kỳ hiệu quả để ĐCS TQ đạt được mục đích của họ. Các luận điểm của phương Tây chỉ trích các vấn đề ở XH TQ mặc nhiên bị dân chúng phủ nhận vì cho rằng nhân dân TQ luôn là nạn nhân của các thế lực thù địch phương Tây. Phương Tây thì cứ trung thành với các cách tấn công cũ, vậy phải chăng phương Tây cũng không giỏi trong việc sử dụng sự khác biệt văn hóa?!
VN cũng đang có xu hướng phát triển chủ nghĩa quốc gia, các phương tiện truyền thông đại chúng nhan nhàn những bài "yêu nước".... Read More
Trước thực tế này thì món ethnorelative khó phát triển ở VN.
Váy Xanh trả lời:
Intercultural education, multicultural education, human right education, social justice education thực ra đều là những khái niệm mới, không chỉ với riêng Việt Nam mà mới với cả thế giới. Mỹ đề cập tới những điều này sớm nhất, tuy nhiên họ vẫn đang mày mò tiếp. Conference em vừa đi dự ở Athen chính là về những điều này. Đây hiện tại đang là mối quan tâm chung của các nhà hoạch định giáo dục, đặc biệt ở những nước có tỉ lệ immigrant cao.
Thế giới đang cải cách giáo dục trên phạm vi toàn cầu. Chúng ta cũng phải cải cách, ít nhất cũng nên ngó qua. Và tất cả các nhà khoa học, giáo dục đều rõ, để thay đổi từ "tradition hay assimilation model" (trong đầu mỗi người) sang "integration model" là cực kỳ khó.
Phản biện lại xu hướng này, một nhóm các nhà khoa học chỉ trích đó là xu hướng "post-colonialism" của phương Tây.... Read More
Tuy vậy, khi mà toàn cầu hóa ngày càng rộng, làn sóng di dân ngày càng thường xuyên và ngày càng nhiều là một thực tế, sớm muộn chúng ta cũng phải tham gia.
Sự kém chịu đựng khác biệt văn hóa, thậm chí kỳ thị văn hóa diễn ra cả ở Mỹ, Anh, Đức, Turkey, Greece, Cyprus, South Africa.... Sự kỳ thị dẫn đến những hệ quả gì trong những multicultural social, multicultural community? Rất nhiều! Từ PISA 2000, từ khảo sát của UNESCO về bất bình đẳng nam nữ, chủng tộc trong nhiều phương diện, những khái niệm giáo dục em nêu trên kia đã ra đời và đang ngày càng được nhiều nước quan tâm. Việt Nam vẫn đứng ngoài. Trung Quốc vẫn đứng ngoài. Hong Kong, Taiwan, Singapore thì không.
__________________ ______________________________ Màu váy hay là màu tóc em To view links or images in signatures your post count must be 10 or greater. You currently have 0 posts.
Trước thực tế này thì món ethnorelative khó phát triển ở VN.
Vì không muốn trả lời nhiều quá ở facebook, em lại viết thêm tiếp ở đây.
"Món" ethnorelative không chỉ liên quan tới chấp nhận khác biệt văn hóa, mà đầu tiên là chấp nhận, hiểu biết, tôn trọng, cảm thông lẫn nhau. Đó là điều kiện tiên quyết nếu muốn có khả năng teamwork.
Khi làm teamwork không phải là nhịn phần mình nhường người khác dĩ hòa vi quý. Ngược lại, mọi người đều được thể hiện ý kiến, quan điểm của mình, biết cách thể hiện quan điểm mình và phản biện quan điểm người khác hợp lý, đúng mực, biết cách thỏa thuận để tìm ra cơ chế đi đến thống nhất, để từ đó đạt mục tiêu cao nhất là kết quả teamwork tối ưu.
Để được như thế, ai cũng phải biết cách present quan điểm riêng, ai cũng phải biết lắng nghe, học hỏi từ người khác, biết đặt mình vào vị trí của nhiều người, có khả năng tư duy critical để phản biện ý kiến của chính mình và người khác, biết hợp tác, đặt hiệu quả công việc lên trên hết.
Tất cả những điều này, học sinh phổ thông ở đây được học. Làm sao làm việc được với nhau vẫn được coi là điểm yếu của người Việt. Tại sao chúng ta lại không học.
Việc vượt qua khác biệt văn hóa là khi đề cập tới những nhóm đa sắc tộc, đến từ nhiều nguồn gốc văn hóa, là hiện thực ở các multicultural society (Mỹ, Đức, Pháp, Anh, Nam Phi, Hung, Thổ, Singapore....). Ở Việt Nam chúng ta chưa quan tâm mấy. Tuy nhiên, bất bình đẳng xã hội, đặc biệt là người thiểu số và người Kinh là hiện hữu. Người dân tộc muốn thành công thường phải trộn mình thành người Kinh, trở thành người Kinh, và từ đó đánh mất đi identity của họ. Hoặc dân tộc họ mất đi, hoặc họ là dân tộc mông muội. Vấn đề của multicultural education đặt ra chính là làm sao để các nhóm không đánh mất identity của mình mà tất cả đều thành công được. Chìa khóa là tạo ra các intercultural identity, nhắm tới integration mà không phải assimilation, "thiểu số", "yếu" phải bắt chước "đa số", "mạnh".
Tuy nhiên, rất khó khi phân biệt đâu là đặc trưng riêng cần tôn trọng, duy trì, đâu là điểm yếu cần học hỏi người khác .
__________________ ______________________________ Màu váy hay là màu tóc em To view links or images in signatures your post count must be 10 or greater. You currently have 0 posts.
Trao đổi vẫn tiếp tục ở facebook, lại xin post lên đây. Có 1 số bạn vì chọn con đường khác, không làm PhD nên cảm thấy tên diễn đàn mang tính kỳ thị những người không chọn con đường này.
Những trao đổi thú vị vẫn tiếp tục:
Trích:
Nam Nguyen-Dinh
Gần đây anh cũng tìm hiểu nhiều về bất bình đẳng chủng tộc. Nhiều nước phương Tây có may mắn là không gặp căng thẳng chủng tộc vì họ đã đạt được mức tích hợp khá thành công các nền văn hóa nên họ cổ vũ quá nhiệt tình. Còn nhiều nước vấn đề văn hóa không có lời giải. VD điển hình là sự độc lập của Basque vs TBN.
Vẫn biết bản thân sự kỳ thị là không tốt, không kỳ thị thì tốt hơn, nhưng không kỳ thị còn có 1 số hệ quả khác, mà với thực trạng nhiều quốc gia như TBN, VN, TQ thì sẽ đem lại những bất ổn xã hội khác.
Nếu cứ ngồi đơn phương đòi sự cởi mở ở tất cả mọi quốc gia thì đó mới là sự kém nhạy cảm về sự khác biệt văn hóa.... Read More
Vấn đề này khó, anh cũng chỉ mới biết câu hỏi, chứ chưa tìm được câu trả lời, nên cũng chỉ chia sẻ sơ sơ vậy.
Phản hồi của VX:
Cảm ơn anh rất nhiều. Thực ra, anh không phải không có lý. Trong các cuộc tranh cãi về "triết lý giáo dục", số người phản biện đưa ra các quan điểm không ủng hộ khá nhiều, và họ có các ví dụ sinh động, hợp lý từ mọi nơi trên thế giới. Khi ngồi ở conference, chính em cũng thuộc vào nhóm phản biện bởi vì nhóm nêu vấn đề đã quá mạnh và đông đảo, gồm toàn giáo sư đầu ngành và nổi tiếng từ thế giới Âu Mỹ.
Tuy nhiên, ở đây em sẽ đóng vai trò người tìm ra những điểm tích cực để ủng hộ, khi số tiếng nói không ủng hộ có thể nhiều hơn. Vấn đề ở chỗ, chúng ta cần xem xét vấn đề từ mọi khía cạnh, mặt hay, mặt dở. Chứ chỉ vì một mặt dở mà đóng cửa không lắng nghe thêm thì không tốt cho chính mình. Vì một mặt hay mà bắt chước ngay, bất kể điều kiện riêng bản thân mình ra sao thì có thể tự gây hại bản thân. Đây là vấn đề nóng không chỉ ở VN. Rất mong mọi người trao đổi tiếp!
__________________ ______________________________ Màu váy hay là màu tóc em To view links or images in signatures your post count must be 10 or greater. You currently have 0 posts.
Nam Nguyen-Dinh at 10:34am July 2
Anh không phải là người phản biện, anh ủng hộ việc phát triển khả năng chấp nhận khác biệt đấy chứ. Có điều xét trên thực tế thì trên diện rộng, VN chỉ có thể phát triển ethnorelativism với tốc độ rất rất chậm mà thôi.
Còn khi nào anh có con thì anh sẽ giúp nó có khả năng đó ngay từ đầu
Váy Xanh trả lời:
như anh vừa viết chính là phản biện quan điểm em nêu ra . Phản biện không nhất thiết là phản đối. Em cũng phản biện đấy chứ, nhưng em ủng hộ. Có điều, ủng hộ về ý tưởng và thực hiện đó ở đâu, khi nào, thành công ra sao lại là những việc hơi khác nhau.
Em hoàn toàn đồng ý với anh, nếu đưa phát triển ethnorelativism vào giáo dục VN thì còn rất nhiều việc phải làm (hoạch định lại chiến lược giáo dục, đào tạo người, đào tạo giáo viên, kiếm tra đánh giá, làm nghiên cứu để phát triển tiếp). Nghĩa là sẽ rất lâu, rất chậm . Nhưng nếu phải làm thì phải bắt đầu một lúc nào đó!
Trích:
Nam Nguyen-Dinh at 11:00am July 2
Hehe, em Giang nhìn nhận vấn đề sai rồi nhé! Anh không phản biện mà anh chỉ nêu ra rằng có những nhóm phương Tây tự nhận mình là ethnorelativism nhưng thực tế lại rất vô cảm (1 dấu hiệu phi ethnorelativism). Còn có những bên bị chỉ trích là ethnocentrism nhưng thực tế lại sử dụng sự khác biệt văn hóa 1 cách rất khéo léo để đạt được mục đích.
Váy Xanh:
Có, đúng là có thực tế như thế. Một số giáo sư thuyết giảng về ethnocentrism nhưng khi tranh luận thể hiện việc "ít lắng nghe". Từ việc "muốn" đến "trở thành" là cả một quá trình dài. Để tự phát triển bản thân, khả năng self-reflection cực kỳ quan trọng. Đây lại tiếp tục là một đề tài lớn nữa .
__________________ ______________________________ Màu váy hay là màu tóc em To view links or images in signatures your post count must be 10 or greater. You currently have 0 posts.
Quan điểm của TS. Lệ Hằng trên báo vietnamnet dưới đây cũng rất hay. Tất nhiên đây là bài trả lời phỏng vấn trên 1 tờ báo đại chúng, nên chúng ta không nhìn thấy rõ những quá trình, khái niệm khoa học đằng sau nó. Bên cạnh đó có những phát biểu từ "kinh nghiệm chủ nghĩa" - có thể không sai nhưng nhìn thấy quy luật đằng sau nó sẽ thú vị hơn.
Tớ post bài này, và mỗi chúng ta có thể bình luận, phân tích từ góc độ ngành học những điều mà mình nhìn thấy đằng sau mỗi ý phát biểu của cô Hằng (tớ bôi đậm màu xanh). Tất nhiên bạn có thể bình luận, giải thích, phản đối những ý khác nữa, và topic còn chờ đón những góc nhìn mới mà bạn mang đến [r2)]
Nguồn: [Only registered and activated users can see links. ]
“Thật xót xa cho kỳ nghỉ hè của học sinh Việt Nam”
Cảm xúc không thể “ăn đong” theo mùa
Phóng viên: Những năm gần đây, kỳ nghỉ hè của các em học sinh Việt Nam, đặc biệt là các em học sinh ở thành phố, đã trở thành "kỳ học thứ 3". Dưới góc độ là một nhà khoa học nghiên cứu về tâm lý giáo dục trẻ em, chị nghĩ sao về hiện tượng này?
TS Nguyễn Lệ Hằng: Tôi cảm thấy rất thương và xót xa cho trẻ em Việt Nam.
Mùa hè của thế hệ chúng tôi rất sung sướng vì hoàn toàn không phải đến trường và được chơi rất nhiều. Sau này, những ký ức đẹp nhất đọng lại chính là những kỷ niệm ở vùng nông thôn được sống với thiên nhiên.
Phụ huynh ngày nay thường nghĩ, vào mùa hè, chỉ cần cho con cái đi nghỉ một vài ngày ở biển hoặc núi là ổn rồi.
Nhưng một vài ngày không thể tạo nên một ký ức sâu sắc. Thời gian của tuổi thơ trôi đi rất nhanh mà trẻ em không có ký ức về thiên nhiên thì phần nhân bản trong con người sẽ phát triển khó khăn.
Tôi nghĩ, hầu hết các bậc cha mẹ biết và hiểu điều đó, nhưng vì mưu sinh, không thể bỏ nhiều thời gian để “theo” con suốt mấy tháng hè.
Thứ đến là sức ép học đường đè nặng lên vai con trẻ và cả bố mẹ dường như không ngơi nghỉ. Chính những sức ép này đặt bố mẹ và con trẻ trong một cuộc đua.
* Không “ép” con trẻ đi học thêm văn hóa thì các bậc cha mẹ lại đăng ký cho con cái đi học những lớp năng khiếu múa, nhạc, họa, hát rồi giao tiếp ứng xử, thuyết trình, khám phá nội tâm, yoga… Phải chăng đó cũng là một cách tạo cho con cái một mùa hè hữu ích?
Phụ huynh thường chỉ nghĩ tới điều mà con họ SẼ LÀ, hơn là cóp nhặt từng ngày, từng giờ hiện tại cho những cái mà con họ ĐANG LÀ.
Bản thân đứa trẻ khi đặt ngón tay chơi trên một phím đàn thì phải cảm nhận những âm thanh đó tương đương với những âm thanh nào ngoài cuộc sống hoặc nếu vẽ một bức tranh đẹp thì phải được trải nghiệm từ thế giới sinh vật về màu sắc, hình dáng, tính thích nghi, sự hợp lý trong cấu trúc.
Muốn làm được tất cả những điều này thì đứa trẻ phải có một nền tảng về cảm xúc, mà cảm xúc thì không thể học “ăn đong” theo mùa như thế được.
* Cũng có nhiều bậc cha mẹ muốn đưa con cái về quê nghỉ hè cùng ông bà hoặc xin nghỉ làm đưa con cái đi về vùng nông thôn, ngoại ô khám phá tự nhiên nhưng có nhiều cháu lại không thích, thậm chí bị sốc với cuộc sống đó?
Đó là điều đương nhiên vì xuất phát từ thói quen mà thói quen là những thứ rất khó chữa, thói quen lập trình ở tuổi thơ lại càng khó hơn.
Một đứa trẻ sinh ra, lớn lên và đi học, suốt ngày ngồi quanh bốn bức tường, không tường nhà thì là tường trường học, trước mắt nó không là ti vi thì sẽ là máy tính hoặc cái bảng.
Cứ liên tục, liên tục như thế và sẽ đến lúc nào đó, nó sẽ không còn cảm xúc ở ngoài bốn bức tường đó nữa và cũng không có nhu cầu khám phá thế giới bên ngoài bức tường ấy.
Và đến một lúc nào đó, việc gia đình có một trang trại trở nên thừa thãi vì đứa trẻ không có nhu cầu.
Nếu muốn tìm hiểu tự nhiên ư? Chỉ cần bật máy tính hay ti vi xem thế giới tự nhiên qua Discovery.
Chúng ta đang rất lầm tưởng việc cảm nhận thiên nhiên qua màn hình với việc cảm nhận thiên nhiên bằng cả năm giác quan khi từng tế bào của cơ thể có thể thụ hưởng được sự chuyển màu của một cái cây, hướng bay của một làn gió, quá trình lột xác của một con bọ ngựa…
Sống với thiên nhiên là con đường nhân bản
* Vì sao việc cho trẻ em tiếp xúc với thiên nhiên lại là một trong những nguyên tắc giáo dục quan trọng như vậy?
Trong sự phát triển của trẻ em về mặt tâm lý thì thiên nhiên là người thầy vô hình quan trọng nhất.
Điều mà tôi có thể tự hào một chút là đã coi thiên nhiên như một nguồn lực để dạy hai đứa con và thực lòng có kết quả rất tốt.
Khi đứa trẻ có nhiều ngày được sống với thiên nhiên, để đời sống của đất, của nước, của châu chấu cào cào đi vào trong tâm trí một cách vô thức thì đó là con đường hết sức nhân bản.
Con gái tôi đã rất ngạc nhiên khi cháu theo dõi quá trình lột xác của một con bọ ngựa và cháu cũng rất đau khổ khi con vật mình nuôi bị chết. Khi biết đồng cảm với những sinh linh bé nhỏ thì chúng sẽ biết yêu thương và quí trọng đồng loại xung quanh mình.
Với những đứa trẻ không được trải nghiệm điều đó thì cảm giác dửng dưng sẽ dễ phát triển thành một thói quen vô cảm.
* Với những gia đình không có điều kiện thì có những kinh nghiệm gì có thể đưa con cái họ đến với con đường nhân bản này?
Họ có thể mang cây vào và tự gieo trồng, chăm sóc.
Mỗi cuối tuần, họ có thể đem con đến công viên hoặc vùng ngoại ô để cho chúng nghe được những tiếng chim, tiếng gió thổi, ngửi hương thơm của các loại hoa, khám phá hương vị của các loài cỏ dại, cho chúng chạm tay vào những vỏ cây xù xì, thô ráp hay tìm hiểu về đời sống của các con côn trùng trong bãi cỏ, các con thú trong vườn thú…
Muốn giáo dục con cái theo một con đường nhân bản không hề khó, vấn đề là các bậc cha mẹ dành bao nhiêu thời gian để làm điều đó và thực hiện chúng vào thời điểm nào?
* Nhưng dường như việc kiếm tiền, mua nhà, sắm ô tô, tạo dựng một đời sống vật chất sung túc... chiếm toàn bộ thời gian sống của các bậc cha mẹ?
Những ngôi nhà, những chiếc ô tô, hay tiền thì có thể thay đổi nhưng con cái là tài sản vĩnh viễn. Vậy tại sao, chúng ta không dành cho con cái những điều tốt đẹp nhất rồi tặng tuyệt phẩm đó cho cuộc đời?
Nếu là cha mẹ của một đứa trẻ 1 tuổi thì cũng phải học làm cha mẹ của một đứa trẻ 1 tuổi, làm cha mẹ của một người lớn 30 tuổi thì cũng phải học làm cha mẹ của người lớn 30 tuổi. Nhưng các bậc cha mẹ VN không có thói quen đó.
Nhiều người nghĩ rằng cha mẹ là quyền lực đối với con cái và con cái chính là tài sản sở hữu nên thường bắt con cái phải làm thế này, thế kia, hoặc theo cách hay, cách khác một cách áp đặt.
Nhiều lúc tôi thường tự hỏi, mỗi ngày các bậc cha mẹ dành cho con cái bao nhiêu thời gian và họ thường nói với con cái mình những câu chuyện gì?
* Có những bậc cha mẹ sẽ không nghĩ như vậy. Họ nghĩ rằng họ đã lao vào mưu sinh vất vả như thế là để cho con một đời sống đầy đủ, là sự bù đắp những thiếu thốn, thiệt thòi mà họ đã phải gánh chịu. Đó cũng là một lý do chính đáng và có thể chấp nhận?
Đó chỉ là một cuộc sống sung sướng trong một hoàn cảnh thiệt thòi. Sung sướng về vật chất nhưng thiệt thòi, bất hạnh về mặt tinh thần.
Nếu quan sát bạn sẽ thấy hầu như các gia đình từ thành phố đến nông thôn hiện nay đều ăn cơm với một chiếc ti vi.
Mồm ăn, mắt nhìn dường như để đỡ phải nói chuyện với nhau. Ăn cơm xong thì con cái ở rịt trong phòng với thế giới riêng của nó.
Và vô hình trung, những việc mà chúng ta đang coi là bình thường đang biến ngôi nhà chúng ta đang ở trở thành một chỗ trọ, con cái và cha mẹ là khách trọ, lúc nào cũng phải đoán ý nhau để sống.
Theo tôi, lỗi này trước hết thuộc về bố mẹ, vì đáng ra cha mẹ phải là những người mở lòng trước tiên, phải học cách lắng nghe và trưởng thành cùng với sự trưởng thành của con cái.
Với các bậc cha mẹ phương Tây, họ rất đắn đo khi đẻ một đứa trẻ vì kèm theo đó là một gánh nặng các trách nhiệm nuôi dạy con cái trở thành một công dân tốt.
Nhưng ở VN, tôi thấy quan niệm về con cái dường như còn đơn giản khi có những người vẫn nghĩ đẻ con như một cách để duy trì nòi giống, rồi là chỗ dựa lúc về già.
Cả nhà trường, gia đình và xã hội đang bắt những đứa trẻ đi vào con đường mà khi đi ra sẽ là con người đúng như bộ mặt của nhà trường, gia đình, xã hội đó.
Xây một ngôi nhà vô cùng khó khăn thì xây con người còn gấp vạn lần khó khăn hơn. Ngôi nhà đẹp mà đứa con hư thì chẳng có nghĩa gì nữa. Còn nếu chúng ta có những đứa con ĐẸP thì ở trong nhà mái tranh cũng thấy đẹp, đó chính là tầm nhìn của chúng ta trong quá trình nuôi dạy con cái.
Tôi muốn con mình có cảm giác chông chênh
* Nhưng liệu rằng việc chúng ta xây dựng cho con cái một thế giới tốt đẹp của thiên nhiên, cổ tích, thần thoại cũng là một kiểu “bao bọc”? Đứa trẻ liệu có thể chấp nhận thế giới trần tục với những thách thức không hề có trong thế giới “cổ tích” mà chúng mường tượng trong đầu mình?
Tất cả những sự chán chường, thất vọng cũng cần được học. Đứa trẻ nên được trải qua những cảm nhận này thì sẽ trở thành những con người sâu sắc.
Là một người nghiên cứu về tâm lý trẻ em lâu năm, tôi nhận thấy những đứa trẻ sinh ra trong hoàn cảnh bất công, gia cảnh trục trặc… thì dấu ấn tuổi thơ rất nặng nề và khi lớn lên, chúng trưởng thành THƠM CHÍN rất khó khăn.
Và nếu không may mắn được xã hội đón đỡ thì chúng sẽ trở nên khép kín và đầy định kiến. Cũng không loại trừ khả năng chúng trở lại hành hạ chính bản thân và những người khác.
Còn đứa trẻ sống trong một thế giới đẹp có dấu ấn tuổi thơ tốt thì chúng dễ dàng đứng dậy sau sự thất bại hơn. Nó sẽ cư xử với người khác giống như dấu ấn tuổi thơ mà nó có nên chúng ta không quá ngại khi cho con cái sống trong một thế giới đẹp của lòng nhân bản và sự hài hòa.
Bản thân sự vấp ngã sẽ làm cho con người trở nên sâu sắc hơn và biết trân trọng những giá trị mà nó có.
Vì sao tôi cho con mình tiếp xúc với thiên nhiên từ thủa còn thơ bởi qua đó cháu sẽ học được những trải nghiệm mất mát, và đến khi gặp những thất bại trong cuộc đời mình cháu sẽ có một kháng thể tốt để có thể nhanh chóng tự vực mình dậy sau những vấp ngã.
* Để con cái có đủ bản lĩnh và có thể dũng cảm đối mặt với một thế giới nhiều thay đổi nhưng cũng chứa đựng nhiều bất trắc như hiện nay, bố mẹ cần chuẩn bị cho chúng những điều gì?
Trong bối cảnh xã hội hiện nay, có hai thứ tôi rất muốn dạy cho con cái mình.
Đó là khả năng chấp nhận và khả năng thích ứng. Thế giới này đang thay đổi rất nhanh về mặt kỹ thuật và công nghệ. Kéo theo đó là sự biến đổi về đời sống xã hội.
Khi đứa trẻ được dạy khả năng thích ứng thì những thay đổi sẽ không làm cho nó hoảng hốt và nó sẽ nhanh chóng chấp nhận những khác biệt và thách thức của thế giới.
Những trải nghiệm về việc nuôi dạy con của tôi cho thấy việc dạy cho con trẻ một tấm lòng cởi mở với một thái độ thân thiện trên một vài nguyên tắc chuẩn mực về lễ giáo là cuộc cam go khó khăn và không loại trừ khả năng trong cuộc cam go đó, bố mẹ phải thay đổi và chấp nhận hy sinh một vài thói quen của chính mình.
Về cơ bản là con người là định kiến vì thế, chấp nhận nhau là một cuộc đấu tranh với người khác và với chính mình, thậm chí cho đến khi mình nhắm mắt.
Còn một điều nữa tôi cũng rất muốn chúng học được đó là cảm giác chông chênh, liệu có phải lúc nào mình cũng đúng không?
Nếu có cảm giác này thì chúng sẽ trở thành người trưởng thành cho đến cuối cuộc đời. Còn nếu chúng luôn cảm thấy mình đúng tuyệt đối, cho là mình giỏi, lúc nào cũng tự tin thái quá về điều đó thì mãi mãi chúng chỉ là một đứa trẻ ở tuổi 17 không thể thơm chín đúng thì, đúng lúc trong từng giai đoạn tuổi mà mỗi đời người sẽ phải trải qua.
* Chị có thể chia sẻ gì từ kinh nghiệm của bản thân về những cách tạo cho con cái một kỳ nghỉ thú vị?
Câu hỏi này tôi nghĩ sẽ không được thông thường với gia đình tôi vì các cháu luôn học và “nghỉ hè” xen kẽ nhau trong suốt thời gian một năm.
Trong hoàn cảnh đất nước ta hiện nay, tôi vẫn có ảo tưởng mong ước một ngày nào đó thật gần sẽ có các tổ chức giáo dục tin cậy tổ chức được những trại hè dài ngày cho các cháu được khám phá thiên nhiên và cộng đồng dân cư một cách tích cực.
Đó cũng là một mơ ước của con gái tôi đang là 14 tuổi.
Xin cảm ơn chị!
* Sơn Khê (thực hiện)
__________________ ______________________________ Màu váy hay là màu tóc em To view links or images in signatures your post count must be 10 or greater. You currently have 0 posts.
Tôi thì không biết gì về GD, và mức độ quan tâm cũng chỉ khiêm tốn ở mức rất rất vừa phải, nhưng được biết có nhiều cao thủ về Education trên diễn đàn. Mong nghe ý kiến các bác về Education ở bậc ĐH ở VN hiện thế nào. Chẳng hạn, việc có tồn tại ĐH Việt Đức, theo các bác đánh giá thì mức độ level của nó ở đâu trong VN (không dám so sánh với thế giới). Trong khi rõ ràng GD bậc ĐH ở US là số 1, thì vấn đề nằm ở đâu khi mà ta chưa có 1 thí điểm Uni Việt Mỹ?
Đã có nhiều cuộc bàn luận từ góc độ chính sách, quản lý nhà nước, quản lý giáo dục... về việc giáo dục tiểu học đến đại học trong nhiều năm, nhưng có vẻ chưa có nhiều chuyển biến. Cái Ethnocentrism quá lớn không chỉ ở đứa trẻ-người học mà còn cả ở người thầy, các bậc cha mẹ và nhận thức của xã hội-điều này đôi phần ảnh hưởng từ cái triết lý giáo dục thực tại.
Giáo dục ở nhiều nước coi việc đào tạo con trẻ ở bậc tiểu học hay trung học cơ sở là đào tạo con người-cách làm người chứ không quá nhấn mạnh đến đào tạo những nhân tài, thần đồng ngay.
Đúng là đọc bài trên vietnamnet mà VX có trích thấy xót xa cho bọn trẻ thật!
Đại học Việt Đức vừa mới đi vào hoạt động. Hiệu quả còn phải chờ 1 thời gian mới biết. Còn bảng xếp hạng, Việt Nam mình có cái này không nhỉ???
=> zinxinh :
Cảm ơn bạn đã dành lời khen! Tuy nhiên bạn nói không thể viết thêm gì làm VX hơi buồn. Mỗi người sẽ có góc nhìn từ những gì mình học, mình làm, mình trải nghiệm. Sở dĩ VX mời mọi người vào diễn đàn bởi tính chất của diễn đàn là không gian trao đổi, thảo luận. Nếu zinxinh không viết về giáo dục, bạn có thể bắt đầu những chủ đề khác bạn quan tâm và mọi người sẽ vào "quán" nhà bạn . Hy vọng được đọc nhiều bài viết của bạn trong tương lai [r2)]
=> anh mahk:
Trích:
Cái Ethnocentrism quá lớn không chỉ ở đứa trẻ-người học mà còn cả ở người thầy, các bậc cha mẹ và nhận thức của xã hội-điều này đôi phần ảnh hưởng từ cái triết lý giáo dục thực tại.
Em hoàn toàn đồng ý! Anh có thể viết về triết lý giáo dục hiện tại ở VN được không? Cái này em không biết bằng anh .
Cái ethnocentrism có ở tất cả mọi người, không loại trừ chính em . Đây có thể coi là 1 "bản năng", bởi nó xuất hiện từ khi đứa trẻ mới sinh. Muốn chuyển từ thế giới quan này sang "ethnorelativism", cần một quá trình đào tạo và tự đào tạo lâu dài, thậm chí cả đời. Đầu tiên đứa trẻ cần được học, được giúp đỡ một cách chuyên nghiệp - từ gia đình, từ nhà trường. Sau đó với những kỹ năng mới được hình thành (self-reflexion, self-critic, social competence...) tự phát triển thêm lên trong cả cuộc đời.
Bài tiếp sau em sẽ viết về assimilation model!
__________________ ______________________________ Màu váy hay là màu tóc em To view links or images in signatures your post count must be 10 or greater. You currently have 0 posts.
Giáo dục Việt Nam từ các góc nhìn 
.
. 
. Phản biện không nhất thiết là phản đối. Em cũng phản biện đấy chứ, nhưng em ủng hộ. Có điều, ủng hộ về ý tưởng và thực hiện đó ở đâu, khi nào, thành công ra sao lại là những việc hơi khác nhau.
